Een automatisch horloge wint zichzelf op door de beweging van je pols. Een draaiende gewichtsschijf, de rotor, spant een veer die het uurwerk aandrijft, zonder batterij en zonder dat je hoeft op te winden.
In deze gids leggen we uit hoe een automatisch uurwerk precies werkt, wat het verschil is met een handopwind- of quartzhorloge, hoe je het opwindt na stilstand, en wat onderhoud kost. Aan het eind vind je een paar betaalbare automatische horloges om mee te beginnen.
Een automatisch horloge is een mechanisch horloge dat zichzelf opwindt. Het heeft geen batterij. In plaats daarvan zit er een uurwerk vol tandwielen en veren, aangedreven door een opgewonden spiraalveer. Het woord automatisch slaat op één ding: je hoeft de veer niet met de hand te spannen, want je polsbeweging doet dat voor je.
Draag je het horloge dagelijks, dan blijft het vanzelf lopen. Leg je het een paar dagen weg, dan valt het stil en zet je het opnieuw in gang. Dat stilvallen is geen defect, het hoort bij de techniek.
Vier onderdelen doen het werk. Samen zetten ze polsbeweging om in een gelijkmatige, nauwkeurige gang.
De rotor is een halvemaanvormig gewicht dat vrij ronddraait op de achterkant van het uurwerk. Bij elke beweging van je arm zwaait hij mee. Via een reeks tandwielen spant die beweging de veer. Draai je het horloge om (bij een zichtbare achterkant), dan zie je de rotor bewegen.
De opgewonden veer zit opgerold in het veerhuis. Terwijl de veer langzaam ontspant, geeft ze haar energie gedoseerd af aan het uurwerk. Hoelang het horloge blijft lopen zonder beweging heet de gangreserve. Bij de meeste automaten is dat 38 tot 45 uur, bij modernere uurwerken soms 70 uur of meer.
Het echappement laat de energie tik voor tik los, in gelijke porties. De balans, een klein wieltje dat heen en weer trilt, bepaalt het tempo. Dat is de “tik” die je hoort. Hoe stabieler de balans trilt, hoe nauwkeuriger het horloge loopt.
Er zijn grofweg drie soorten uurwerken. Dit zijn de verschillen in het kort.
| Type | Aandrijving | Onderhoud | Nauwkeurigheid |
|---|---|---|---|
| Automatisch | Veer, opgewonden door polsbeweging | Revisie elke 4 tot 6 jaar | Enkele seconden per dag |
| Handopwind | Veer, met de hand opgewonden | Revisie elke 4 tot 6 jaar | Enkele seconden per dag |
| Quartz | Batterij | Batterij elke 1 tot 3 jaar | Enkele seconden per maand |
Quartz is nauwkeuriger en goedkoper in onderhoud. Een automatisch horloge kies je om een andere reden: het mechaniek, het ambacht en het feit dat het zonder batterij blijft leven zolang je het draagt. Voor liefhebbers is juist dat de charme.
Staat je horloge stil, dan zet je het in drie stappen weer in gang. Draai de kroon (het knopje aan de zijkant) rustig, forceer nooit.
Goed om te weten: je kunt een automatisch horloge niet te ver opwinden. Zit de veer vol, dan slipt een koppeling door. Blijf wel altijd rustig draaien, dat is beter voor het uurwerk.
Een watchwinder is een doosje dat je horloge langzaam ronddraait zodat het blijft lopen als je het niet draagt. Handig, maar zelden noodzakelijk. Voor één horloge dat je regelmatig omdoet, kost het opnieuw instellen je twintig seconden. Een watchwinder is vooral prettig bij horloges met een ingewikkelde datum- of maankalender, of als je meerdere automaten wisselt. Draag je je horloge dagelijks, dan heb je er geen nodig.
Een mechanisch uurwerk draait op olie die na jaren indroogt. Daarom heeft een automatisch horloge periodiek een revisie nodig: schoonmaken, opnieuw smeren en afstellen. Reken op eens in de vier tot zes jaar.
Wat kost dat? Voor een courant uurwerk ligt een revisie meestal tussen de 150 en 350 euro, afhankelijk van het merk en of er onderdelen vervangen moeten worden. Loopt je horloge een paar seconden per dag voor of achter, dan is dat normaal. Loopt het minuten mis of blijft het regelmatig staan terwijl je het draagt, dan is een servicebeurt op zijn plaats.
Twijfel je over de staat van een horloge dat je al hebt? Wij kijken er graag naar. Vraag vrijblijvend een gratis taxatie aan.
Je hoeft geen fortuin uit te geven voor een goed automatisch horloge. In het segment van 150 tot 500 euro tweedehands vind je uurwerken die decennia meegaan. Twee bekende, betrouwbare instappers:
Bekijk onze actuele collectie horloges voor wat er nu binnen is. Elk horloge keuren we zelf en leveren we met garantie.
Zorgvuldig geselecteerde pre-owned horloges, eerlijk omschreven en met garantie geleverd.
Bekijk de collectieNee. Zolang je het dagelijks draagt, houdt je polsbeweging de veer gespannen. Leg je het een paar dagen weg, dan valt het stil en wind je het met de kroon weer op.
Dat heet de gangreserve. Bij de meeste automaten is dat 38 tot 45 uur, bij modernere uurwerken soms 70 uur of meer.
Nee. Zit de veer vol, dan slipt een koppeling door zodat de veer niet breekt. Draai de kroon wel altijd rustig.
Een revisie (schoonmaken, smeren, afstellen) is nodig elke vier tot zes jaar en kost meestal tussen de 150 en 350 euro, afhankelijk van het uurwerk.
Quartz is nauwkeuriger en goedkoper in onderhoud. Automatisch kies je om het mechaniek en het ambacht: een uurwerk dat zonder batterij leeft zolang je het draagt.